Radiator ontluchten: zo doe je het in 5 minuten
Tikkende radiatoren, een koude bovenkant of een cv die maar niet warm wordt? Met een sleutel van twee euro en dit stappenplan los je het zelf op.
Radiator ontluchten is een van de weinige cv-klussen die je gerust zelf kunt doen. Je hebt er geen vakman voor nodig, geen gereedschapskist en niet eens veel tijd: vijf tot tien minuten per radiator is genoeg. Het scheelt je een stuk in stookkosten, want lucht in de leidingen zorgt ervoor dat warm water niet door de hele radiator stroomt — en dat de cv-ketel onnodig hard moet werken.
Hieronder lees je hoe je herkent dat ontluchten nodig is, wat je ervoor nodig hebt en hoe je het stap voor stap aanpakt. Geen gedoe, geen gevaarlijke trucs.
Signalen dat ontluchten nodig is
Lucht in een radiator verraadt zich vrijwel altijd op een paar karakteristieke manieren. Komt een van deze signalen je bekend voor, dan is het tijd voor de ontluchtingssleutel:
- Tik- of klotsgeluiden in de leidingen of radiator, vooral kort nadat de cv aanslaat. Dat is lucht die door de leidingen wordt meegevoerd.
- De bovenkant van de radiator blijft koud terwijl de onderkant wel warm wordt. Klassiek teken: warm water kan er niet bij omdat lucht de bovenste centimeters opvult.
- Eén kamer wordt niet warm ondanks een draaiende cv-ketel. De thermostaat staat hoog, de ketel werkt, maar de radiator blijft lauw.
- Borrelende of gorgelende geluiden in een radiator op de bovenste verdieping zijn vaak een teken dat lucht zich daar verzamelt.
- De cv-ketel slaat vaker aan dan normaal. Door slechte warmteafgifte moet de ketel harder werken om dezelfde temperatuur te halen.
Wat heb je nodig?
De boodschappenlijst is kort. Voor minder dan vijf euro heb je alles in huis:
- Een ontluchtingssleutel (vierkant kopje, ongeveer €2 bij de bouwmarkt). Sommige moderne radiatoren hebben een schroef die je met een platte schroevendraaier of zelfs een muntje kunt bedienen — kijk eerst naar het ventiel.
- Een doek of oude theedoek om druppels op te vangen.
- Eventueel een klein bakje of emmertje als de radiator hoog hangt of als er veel water uit komt. Een plastic bakje van een halve liter is meer dan genoeg.
- Toegang tot de manometer van de cv-ketel, zodat je achteraf de waterdruk kunt controleren.
Heb je een ontluchtingssleutel met meerdere maten (sterketuit), dan past hij vrijwel altijd. Voor zeer oude of designradiatoren kan een speciale sleutel nodig zijn — vraag dat na bij je bouwmarkt of installateur.
Stappenplan: in 6 stappen klaar
- Zet de cv-ketel uit. Schakel hem uit via de hoofdschakelaar of zet de thermostaat op de laagste stand. De circulatiepomp moet stilstaan, anders drijft het water de lucht voor zich uit en kun je niet goed ontluchten.
- Laat de radiatoren minimaal 30 minuten afkoelen. Heet water onder druk uit een open ventiel laten ontsnappen is geen feest. Wacht tot de radiatoren handwarm zijn.
- Houd doek of bakje onder het ontluchtventiel bovenaan de radiator (meestal aan de tegenovergestelde kant van de thermostaatknop). Plaats de sleutel of schroevendraaier op het ventiel.
- Open het ventiel langzaam, een kwart slag tegen de klok in. Je hoort een sissend geluid: dat is de lucht die ontsnapt. Niet helemaal openen — een kwart slag is genoeg.
- Wacht tot er water in plaats van lucht uit komt. Eerst sist het, daarna komt er een sputterend straaltje water. Zodra het water gelijkmatig en zonder geblubber stroomt, is de lucht eruit.
- Sluit het ventiel direct. Draai met de klok mee tot het ventiel handvast dichtzit. Niet te strak — anders beschadig je het rubbertje. Veeg de radiator droog en ga door naar de volgende.
Per radiator ben je hooguit één tot twee minuten kwijt. Een gemiddelde woning is met zes radiatoren in een kwartier ontlucht.
Waarom de juiste volgorde belangrijk is
Lucht stijgt — dat is de hele reden dat ontluchten überhaupt nodig is. Wanneer je een radiator op de bovenste verdieping als eerste ontlucht, kan er nog lucht onderin het systeem zitten die later alsnog omhoog komt. Vandaar de vuistregel:
- Begin op de begane grond, bij de radiator die het dichtst bij de cv-ketel zit.
- Werk per verdieping van dichtbij naar veraf: eerst de radiator naast de ketel, dan de woonkamer, dan de keuken, enzovoort.
- Daarna naar boven. Eerste verdieping van dichtbij naar veraf, en pas helemaal als laatste de zolder of badkamer op de hoogste etage.
Op de bovenste radiator komt vaak verrassend veel water mee — dat is normaal. Doe daar gerust een groter bakje onder.
Waterdruk controleren en bijvullen
Bij elke ontluchtbeurt verlies je een beetje water uit het systeem. Loop daarom na afloop naar de cv-ketel en controleer de manometer (het ronde drukmetertje aan de voorkant of onderkant). Bij een koud systeem hoort de druk doorgaans tussen de 1,0 en 2,0 bar te liggen, idealiter rond de 1,5 bar.
Staat de druk lager dan 1,0 bar? Vul dan bij via de vulkraan, meestal een klein metalen koppelstuk met een flexibele slang onder de ketel. Een gedetailleerd stappenplan met foto’s vind je in onze gids over verwarming bijvullen. Vul nooit boven de 2,5 bar, want bij verhitting loopt de druk verder op.
Na het bijvullen kan het zijn dat er opnieuw een beetje lucht in een radiator zit. Loop dan kort het rondje langs alle radiatoren nog eens na, vooral op de bovenste verdieping.
Hoe vaak moet je ontluchten?
Een tot twee keer per stookseizoen is normaal. Veel huishoudens doen het standaard eind oktober als de cv weer aanslaat, en eventueel in februari als de winter halverwege is en er weer geluiden ontstaan. Moet je vaker ontluchten — drie of vier keer per seizoen of zelfs maandelijks — dan is er meestal iets aan de hand:
- Een klein lek ergens in het systeem: bij een radiatorkraan, bij de ketel of in een leiding achter de muur.
- Een falende automatische ontluchter bij de ketel die continue lucht binnenlaat in plaats van te laten ontsnappen.
- Een vulkraan die niet helemaal dichtzit, waardoor er steeds vers (lucht-houdend) water bijkomt.
- Slib of corrosie in oude installaties, waardoor er chemisch gas ontstaat.
In al deze gevallen is een keer langs een cv-monteur slimmer dan elke maand opnieuw ontluchten. Voor meer over preventief onderhoud, zie ons artikel over de juiste frequentie van cv-onderhoud.
Wanneer bel je een cv-monteur?
Ontluchten is doe-het-zelf-werk, maar er zijn situaties waarin je beter een vakman erbij haalt:
- Een radiator blijft volledig koud nadat je hebt ontlucht en de waterdruk weer op peil is. Vermoedelijk zit er slib of een blokkade in.
- Het ontluchtventiel zelf druipt of laat zich niet meer dichtdraaien.
- De waterdruk zakt herhaaldelijk weg binnen enkele dagen na het bijvullen.
- De cv-ketel geeft een foutcode die met druk of luchtgebrek te maken heeft. Lees meer in onze gids over cv-ketel storingscodes.
- Je vermoedt een lekkage achter een wand of onder de vloer. Een monteur kan dit met drukmeting of warmtebeeld lokaliseren.
Voor planbaar werk vraag je vooraf een offerte. Tips daarvoor staan in ons artikel over offertes aanvragen bij vakmensen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn radiatoren ontluchten?
Voor een gemiddelde woning is een tot twee keer per stookseizoen normaal: een keer bij het inschakelen in het najaar en eventueel halverwege de winter als je tikkende geluiden of koude bovenkanten merkt. Moet je vaker dan drie keer per seizoen ontluchten, dan is er meestal iets aan de hand: een klein lek, een falende automatische ontluchter of een vulkraan die niet goed dichtzit. Laat het systeem in dat geval nakijken door een cv-monteur.
Welke radiator ontlucht ik als eerste?
Begin altijd op de begane grond bij de radiator die het dichtst bij de cv-ketel zit en werk daarna verder van de ketel af. Pas als alle radiatoren beneden klaar zijn, ga je naar de eerste verdieping en daarna de zolder. Lucht stijgt namelijk: door eerst beneden te ontluchten duw je geen lucht omhoog naar radiatoren die je net hebt aangepakt. Op de bovenste verdieping zit doorgaans de meeste lucht, dus reken daar op iets meer water dat eruit komt voordat het systeem stabiel is.
Moet de cv-ketel uit tijdens het ontluchten?
Ja. Zet de cv-ketel altijd uit voordat je begint en laat de radiatoren minimaal twintig tot dertig minuten afkoelen. Een draaiende pomp duwt het water rond en zorgt ervoor dat lucht niet naar de bovenkant van de radiator stijgt — je ontlucht dan deels voor niets. Daarnaast is heet water onder druk gevaarlijk om uit een ontluchtventiel te laten ontsnappen. Zet de thermostaat laag, schakel de ketel uit via de hoofdschakelaar of het kastje en wacht tot de radiatoren handwarm zijn.
Waterdruk te laag na ontluchten — wat nu?
Dat is normaal: bij elk ontluchtbeurt verlies je een beetje water. Controleer na afloop de manometer op de cv-ketel. De druk moet bij een koud systeem tussen de 1,0 en 2,0 bar staan, idealiter rond de 1,5 bar. Zit hij onder de 1,0 bar, vul dan bij via de vulkraan tot ongeveer 1,5 bar. Een uitgebreid stappenplan vind je in ons artikel over verwarming bijvullen. Blijft de druk binnen een paar dagen weer zakken, dan zit er waarschijnlijk een lek in het systeem.
Mijn radiator blijft koud na ontluchten — wat is er aan de hand?
Heb je ontlucht en is de waterdruk op peil, maar blijft de radiator helemaal koud of alleen onderaan warm? Dan is ontluchten niet de oplossing. Mogelijke oorzaken zijn een dichtgeslibde radiator door slib of magnetiet, een geblokkeerd thermostaatventiel, een vastzittende terugslagklep of een probleem met de circulatiepomp van de cv. Dit zijn klussen voor een cv-monteur. Vraag bij voorkeur om een chemische spoeling of magneetfilter-installatie als slib de oorzaak blijkt.
Cv-monteur nodig bij jou in de buurt?
Vergelijk lokale cv-monteurs met reviews, contactgegevens en specialisaties. Bel direct of vraag een offerte aan voor onderhoud, storing of installatie.