Elektrische installatie keuren: NEN 1010 in 2026

De groepenkast hangt al vijfentwintig jaar op zolder, de aardlekschakelaar is nooit getest en de stoppen vliegen er af en toe uit. Klinkt herkenbaar? Dan is een elektrische installatie keuring waarschijnlijk een van de slimste investeringen die je dit jaar kunt doen. Een keurder controleert of je installatie nog veilig is, legt zwakke plekken vast in een rapport en geeft adviezen voor herstel.

In deze gids lees je wat de normen NEN 1010 en NEN 3140 inhouden, wanneer je een keuring laat uitvoeren, wat een inspecteur precies controleert en welke kosten je in 2026 kunt verwachten. We baseren de bedragen op gangbare tarieven van erkende installatiebedrijven; de exacte prijs hangt af van de grootte van het pand en de gewenste diepgang. Voor algemene tarieven van een vakman lees je onze gids over wat een elektricien kost.

Wat is NEN 1010 en NEN 3140?

Nederland kent twee toonaangevende normen voor elektrische installaties met laagspanning. Ze klinken op elkaar lijkend, maar dekken in de praktijk verschillende situaties.

• NEN 1010 is de norm voor het aanleggen van laagspanningsinstallaties in woningen, kantoren en bedrijfspanden. De norm wordt toegepast bij nieuwbouw, ingrijpende verbouwingen en uitbreidingen van bestaande installaties. Een NEN 1010-inspectie wordt typisch uitgevoerd bij oplevering of na groot werk: doel is aantonen dat de installatie veilig is uitgevoerd.
• NEN 3140 richt zich op het periodiek inspecteren en in goede staat houden van bestaande installaties. Vooral bedrijven gebruiken deze norm omdat de Arbowet voorschrijft dat de werkgever zorgt voor een veilige werkomgeving, en NEN 3140 vormt daar de gangbare invulling van.

Voor een woning hoor je in de praktijk meestal de term “NEN 1010-keuring” of simpelweg “woninginspectie”. Bij bedrijfspanden, scholen en verenigingen valt vaker de term NEN 3140. De praktische uitvoering en het rapport lijken sterk op elkaar; de onderliggende wettelijke insteek is anders.

Beide normen worden regelmatig herzien — wijzigingen gaan bijvoorbeeld over zonering rond zonnepanelen, eisen aan laadpunten en strengere bepalingen rond aardlekschakelaars. Een keurder werkt altijd met de actueel geldende versie van de norm en vermeldt die in het rapport. Vraag hier expliciet naar als je een rapport laat opstellen voor verzekering of taxatie, zodat duidelijk is welk referentiekader is gebruikt.

Wanneer is een keuring relevant?

Een keuring is in een aantal situaties verstandig of zelfs noodzakelijk. De meest voorkomende redenen om er een te laten uitvoeren:

• Bij verkoop of aankoop van een woning. Steeds meer kopers vragen om een recente inspectie. Een rapport is een sterk verkoopargument, en koop je zelf? Dan voorkomt het verrassingen achteraf.
• Bij verhuur. Voor verhuurders is een keuring slim: je kunt aantonen dat de installatie bij sleuteloverdracht veilig was, wat juridisch en verzekeringstechnisch waardevol is.
• Na een verbouwing of grote uitbreiding. NEN 1010 vereist bij nieuwe installaties een oplevercontrole. Vraag dat ook na bij kleinere klussen zoals een nieuwe groepenkast of laadpaal.
• Na schade of een brandincident. Verzekeraars vragen vaak een keuring voordat ze tot uitkering overgaan of dekking continueren.
• Voor de verzekering of hypotheek. Bij oudere panden (vaak ouder dan 30 jaar) eisen sommige verzekeraars een rapport. Vraag dit specifiek na bij jouw maatschappij.
• Bij een installatie ouder dan 30 jaar. Verouderde installaties met te weinig groepen of zonder aardlekschakelaar zijn een vaker voorkomende oorzaak van brand. Een keuring brengt dat in beeld.

Twijfel je over jouw situatie? Lees ook onze gids over de aarding van je woning controleren als snelle eerste stap.

Waarom een keuring laten uitvoeren?

Een keuring kost geld, maar levert op drie vlakken winst op:

• Veiligheid.Brand door een kortsluiting in een verouderde installatie en elektrocutie door een defecte aardlek zijn risico’s die je met regelmatig onderhoud sterk terugbrengt. Een inspecteur ziet zaken die een leek mist: warmgelopen klemmen, beginnende isolatieslijtage of een ontbrekende aardverbinding.
• Verzekeringseisen. Steeds meer opstal- en inboedelverzekeringen verwachten dat je redelijke zorg voor de installatie hebt. Bij schade kan een verzekeraar bij ernstige tekortkomingen de uitkering beperken.
• Waardebehoud van de woning. Een recent inspectierapport is bij verkoop een sterk argument en voorkomt onderhandelingen over verborgen gebreken.

Bovenop deze voordelen ontvang je tijdens de keuring vaak praktische adviezen, bijvoorbeeld over het vervangen van de groepenkast als die te krap of verouderd is.

Wat keurt een erkend inspecteur precies?

Een keuring bestaat uit een visueel deel en een metingsdeel. De inspecteur loopt onder andere langs de volgende punten:

• Aarding. Is de aardelektrode aanwezig, juist aangesloten en heeft hij een acceptabele weerstand?
• Aardlekschakelaars.Werken alle ALS’en correct binnen de voorgeschreven uitschakeltijd? Op een moderne installatie zijn er minimaal twee.
• Groepenverdeling. Is het aantal groepen toereikend voor het huidige gebruik en zijn ze logisch verdeeld over de aardlekken?
• Kabeldikte en belasting. Zijn de geleiderdoorsneden afgestemd op de zekeringen en het type gebruik?
• Stopcontacten en schakelmateriaal. Zit er in elk vertrek een werkende randaarde, en zijn er geen losse, gebarsten of warmgelopen stopcontacten?
• Meterkast. Is de afwerking brandwerend, is er ruimte rondom, zijn de groepen duidelijk gelabeld en zijn er geen losse aansluitingen?
• Bijzondere ruimtes. Badkamer, buitenverlichting, garage, laadpaal en zonnepanelen kennen extra eisen rond zonering en beveiliging.

Bij een uitgebreide inspectie hoort vaak een thermografische opname van de groepenkast: een warmtebeeldcamera laat warmgelopen klemmen of overbelaste groepen zien voordat het misgaat. Dit is een typisch onderdeel van een NEN 3140-inspectie en zelden van een eenvoudige woninginspectie.

Een gedegen keuring duurt voor een gemiddelde tussenwoning ruwweg twee tot drie uur. De inspecteur loopt elke ruimte langs, opent stopcontacten steekproefsgewijs, voert metingen uit op de groepenverdeler en test de werking van aardlekschakelaars met een speciaal testapparaat. Reken erop dat bij sommige metingen de hoofdspanning kortstondig onderbroken wordt. Plan de keuring daarom op een tijdstip waarop dat geen problemen oplevert voor je werk of voor apparaten met een vaste klok of programmering.

Het inspectierapport en de geldigheid

Aan het einde van de keuring ontvang je een rapport. In een goed rapport vind je in elk geval:

• Identificatie van het pand en de installatie (adres, datum, opdrachtgever).
• De gehanteerde norm (bijvoorbeeld NEN 1010:2020 of NEN 3140) en de scope van de inspectie.
• Bevindingen per onderdeel met foto’s en eventueel meetwaarden.
• Een lijst herstelpunten, onderverdeeld naar urgentie (direct, binnen termijn, advies).
• Een conclusie: voldoet, voldoet met opmerkingen of voldoet niet.
• Naam, handtekening en certificering van de inspecteur.

De geldigheid van een rapport voor woningen wordt doorgaans op vijf jaar gehouden, mits er geen ingrijpende wijzigingen plaatsvinden. Voor bedrijfsmatige installaties varieert de hercontroletermijn van een jaar (bijvoorbeeld voor werkplaatsen) tot vijf jaar (kantoren). De inspecteur noteert in het rapport welke termijn voor jouw situatie geldt.

Kosten van een keuring in 2026

Wat je betaalt hangt vooral af van de omvang van de installatie en de gewenste diepgang. Onderstaande richtprijzen zijn gebaseerd op gangbare tarieven van erkende installatie- en inspectiebureaus.

Bedragen zijn doorgaans exclusief BTW en exclusief eventueel herstelwerk. Vraag bij een offerte expliciet of het opstellen van een rapport, eventuele metingen en een nacontrole na herstel allemaal in de prijs zitten — dat scheelt verrassingen achteraf. Voor algemene tips voor het aanvragen van een offerte bij een vakman hebben we een aparte gids.

Hoe vind je een goede keurder?

Een goede keurder is onafhankelijk, kan zijn werk schriftelijk onderbouwen en is bij een erkende organisatie aangesloten. Let op de volgende punten:

• Aansluiting bij InstallQ of Techniek Nederland. Bedrijven met een erkenning vanuit de installatiebranche werken volgens vastgelegde kwaliteitseisen. Vraag het keurmerk altijd na.
• Specialisatie in inspecties.Sommige bureaus richten zich uitsluitend op keuringen en zijn daardoor sneller en grondiger dan een algemene installateur die het er “tussendoor” doet.
• Onafhankelijkheid. Idealiter laat je de keuring uitvoeren door een ander bedrijf dan datgene dat eventueel het herstelwerk gaat doen. Zo voorkom je belangenverstrengeling.
• Recente referenties. Vraag of je een ingevuld voorbeeldrapport mag inzien. Een professioneel bureau heeft daar geen probleem mee.

In onze gids over een betrouwbare elektricien herkennen staan algemene checks die ook bij keurders bruikbaar zijn. Wil je weten met welke malafide praktijken vakmensen je proberen op te lichten? Lees malafide vakmensen herkennen.

Veelvoorkomende afkeurredenen

Bij keuringen van Nederlandse woningen komen telkens dezelfde tekortkomingen terug. Herken je een of meer hieronder, dan is een keuring extra zinvol.

• Geen aardlekschakelaar of slechts één.Oude installaties uit voor 1975 hebben vaak geen ALS, of er hangt één ALS op alle groepen. Bij stroomstoring valt dan alles uit, en de uitschakeltijd is bij een fout te traag.
• Te weinig groepen. Een woning met vier of vijf groepen voor wasmachine, droger, vaatwasser, inductie en laadpaal raakt snel overbelast. Stoppen die regelmatig springen zijn een symptoom; lees ook waarom je stoppen eruit slaan.
• Verouderde of beschadigde kabels. Stoffen geisoleerde leidingen uit jaren-50-woningen zijn bekend. Ook beschadiging door spijkers in muren komt voor.
• Stopcontacten zonder randaarde. In oudere woonkamers en slaapkamers staan vaak nog stopcontacten zonder aardpen.
• Niet brandwerende meterkast. Hout, papieren afwerking of opslag van brandbaar materiaal in de meterkast wordt afgekeurd.
• Niet-erkend gerommel door vorige bewoners. Verlengstukken, niet-aangesloten aardingen en losse klemmen zijn klassiekers.

Een goed rapport vermeldt per punt of het direct hersteld moet worden, op termijn of slechts als advies geldt. Niet elk punt is een “afkeur” in de strikte zin — onderscheid is hierin belangrijk.

Subsidie en regelgeving

Op het moment van schrijven zijn er geen landelijke subsidies voor de keuring zelf. Wel wordt herstelwerk dat samenhangt met verduurzaming (zoals het uitbreiden van de groepenkast voor zonnepanelen of een laadpaal) soms gestimuleerd via gemeentelijke regelingen of de ISDE. Vraag de actuele stand van zaken bij je gemeente of energieloket.

Voor verzekeringen geldt: er is geen wettelijke koppeling tussen een keuringsrapport en een opstal- of inboedelverzekering, maar individuele verzekeraars stellen er steeds vaker eisen aan. Heb je een oudere woning of een bedrijfspand? Vraag bij je tussenpersoon na welke documenten gewenst zijn en of een keuringsrapport korting op de premie oplevert.

Voor laadpalen en zonnepanelen bestaat aanvullende regelgeving (NEN 1010 sectie 7), waar de inspecteur tijdens een keuring naar kijkt. Wil je een laadpaal laten installeren? Lees de kosten van een laadpaal installeren. Heeft je woning te maken met een slimme meter, dan kijkt de inspecteur ook of die deugdelijk is aangesloten op de hoofdgroepen en of de communicatie via het meetcircuit niet wordt verstoord door bijvoorbeeld een omvormer van zonnepanelen of een snellaadpunt.

Een veel gestelde vraag tot slot: hoe verhoudt een keuring zich tot wat je zelf op het oog kunt vaststellen? Voor een ervaren bewoner zijn warme stopcontacten, knetterende schakelaars of een aardlekschakelaar die nooit getest is duidelijke signalen — maar veel risico’s zitten verborgen achter de wand of in de meterkast en zijn alleen met meetapparatuur betrouwbaar vast te stellen. Een keuring is niet alleen geruststelling, maar ook een onafhankelijk document waar verzekeraar, koper of werkgever op kan vertrouwen.

Veelgestelde vragen