Airco kiezen: welk type past bij jouw woning?

Een airco kiezen klinkt eenvoudig — totdat je de eerste folder openslaat en stuit op afkortingen als BTU, SEER, A+++, R32, multi-split en kanaal-cassette. Welk type past bij een tussenwoning uit de jaren '70? Wat heb je nodig voor een slaapkamer onder een schuin dak? En kun je beter één grotere unit kopen of meerdere kleine?

Deze gids loopt stap voor stap door de keuzes die ertoe doen: het type airco, het juiste vermogen, het energielabel, inverter versus on/off, wanneer multi-split logisch is en welke regels gelden rond geluid en vergunningen. Aan het eind vind je een vergelijkingstabel met aanbevelingen per huistype, zodat je goed voorbereid een installateur kunt bellen.

Wil je daarna direct vergelijken met installateurs uit je eigen stad? Bekijk onze hubs voor Amsterdam, Rotterdam en Utrecht.

De zes typen airco op een rij

In Nederlandse woningen kom je grofweg zes typen airco's tegen. Elk type heeft een eigen plafond aan rendement, comfort en flexibiliteit — en een eigen prijskaartje.

• Mobiele airco: staat los in de kamer, voert warme lucht af via een slang naar buiten. Geen installatie nodig, maar lawaaiig en relatief inefficiënt. Richtprijs €300–€700.
• Monoblock airco (vast): één unit aan of in de gevel zonder buitenunit. Eenvoudige plaatsing in appartementen waar een buitenunit niet mag, maar lager rendement dan een split. Richtprijs €1.200–€2.200.
• Split-airco: binnenunit aan de wand en aparte buitenunit, verbonden door koperen leidingen. De standaardkeuze voor één ruimte: stil, zuinig en betaalbaar. Richtprijs €1.700–€3.200 inclusief installatie.
• Multi-split airco: één buitenunit met twee tot vier of soms vijf binnenunits. Ideaal als je meerdere kamers wilt koelen zonder meerdere buitenunits aan de gevel. Richtprijs €3.500–€7.500 afhankelijk van het aantal binnenunits.
• Kanaal-airco (ducted): binnenunit verstopt boven een verlaagd plafond, met luchtroosters in elke kamer. Onzichtbaar maar duur en alleen mogelijk bij verbouwingen of nieuwbouw. Richtprijs €5.000–€12.000.
• Plafond-cassette: vierkante unit ingebouwd in een verlaagd plafond, blaast in vier richtingen. Veel gebruikt in kantoren, soms in grote woonkamers met systeemplafond. Richtprijs €2.500–€4.500 per unit.

Wil je de afweging tussen mobiel en split nog wat dieper begrijpen? Lees onze focus op mobiele airco versus split.

Welk vermogen heb je nodig?

Vermogen wordt uitgedrukt in kilowatt (kW) of British Thermal Units per uur (BTU/h). Eén kilowatt is ongeveer 3.412 BTU. Te weinig vermogen en de airco draait constant op vol toerental zonder de gewenste temperatuur te halen — wat duur is en luidruchtig. Te veel vermogen en de unit slaat steeds aan en uit, waardoor je luchtvochtigheid en comfort juist verslechteren.

Een goede vuistregel voor een normaal geïsoleerde Nederlandse woning is 75 tot 100 watt koelvermogen per vierkante meter. Hieronder vind je richtwaarden:

Tel 10 tot 20 procent extra vermogen op bij ruimtes met veel ramen op het zuiden of westen, een schuin dak zonder isolatie, een verdiepingshoogte boven 2,80 m of bij oudere woningen zonder dak- of muurisolatie. Een goede installateur maakt vooraf een korte berekening op basis van je plattegrond en isolatieniveau.

Energielabel en verbruik

Sinds enkele jaren werken airco's met een eigen schaal: van A+++ (zeer zuinig) tot D (slecht). Voor koelen heet de efficiëntie SEER (Seasonal Energy Efficiency Ratio), voor verwarmen SCOP (Seasonal Coefficient of Performance). Hoe hoger, hoe minder stroom je per geleverd kilowatt koeling of warmte verbruikt.

• Label A: SEER ongeveer 5,1–5,6. Verouderd, koop je nieuw eigenlijk niet meer.
• Label A+: SEER 5,6–6,1. Acceptabel maar bij intensief gebruik niet de slimste keuze.
• Label A++: SEER 6,1–8,5. Het minimum dat we aanraden bij een nieuwe split-installatie.
• Label A+++:SEER > 8,5. Topmodellen, vaak met extra functies als Wi-Fi en luchtreiniging.

Het verschil tussen label A en A+++ is in praktijk al snel €200 tot €400 per jaar aan stroom bij een woonkamer-airco die je in zomer en tussenseizoen regelmatig gebruikt. Over een levensduur van 12 tot 15 jaar verdient een duurder topmodel zichzelf doorgaans terug — zeker nu de stroomprijs structureel hoger ligt dan tien jaar geleden.

Wil je beter snappen wat een airco daadwerkelijk per maand kost? Lees ook onze gids over airco energieverbruik en kosten.

Inverter versus on/off compressor

De compressor is het hart van elke airco. Bij een on/off-compressor draait de motor altijd op honderd procent: hij slaat aan, koelt naar het setpoint en valt dan helemaal uit. Daarna wacht hij tot de temperatuur weer oploopt en herhaalt het kunstje. Resultaat: schommelingen in temperatuur, een piek in stroomverbruik bij elke aanloop en meer slijtage.

Een inverter-compressor regelt het toerental traploos. Hij draait continu op een laag vermogen om de gewenste temperatuur stabiel vast te houden, met grote pieken alleen tijdens het opstarten. Voordelen op een rij:

• 25 tot 40 procent lager stroomverbruik in de praktijk.
• Constantere kamertemperatuur (vaak binnen 0,5 °C van setpoint).
• Veel minder geluid: geen klikken bij aan- en uitslaan.
• Langere levensduur — minder slijtage door minder start/stop-cycli.
• Vrijwel altijd ook geschikt voor verwarmen (warmtepompfunctie).

Vrijwel alle nieuwe split- en multi-splitsystemen met label A++ of hoger zijn inverters. On/off-compressoren vind je nog vooral in goedkope mobiele airco's en in oude bedrijfsapparatuur. Voor een woninginstallatie is een inverter de enige logische keuze.

Wanneer kies je multi-split?

Een multi-split is interessant zodra je twee tot vier kamers wilt koelen of verwarmen. Eén buitenunit bedient dan meerdere binnenunits, wat zowel esthetisch (minder kasten aan de gevel) als financieel voordelen heeft.

Multi-split is logisch in deze situaties:

• Je wilt zowel de woonkamer als één of twee slaapkamers koelen, en de gevel mag er niet vol mee hangen.
• De VvE of de gemeente staat maar één buitenunit toe op de gevel.
• Je wilt aparte temperatuurinstellingen per kamer (kantoor 21 °C, slaapkamer 18 °C, woonkamer 23 °C).
• Je woont in een rijtjeshuis of appartement waar lange leidingen tussen units praktisch te realiseren zijn.

Bedenk wel dat één multi-split-buitenunit doorgaans iets minder efficiënt is dan vier losse split-units, omdat het rendement per binnenunit lager ligt en de buitenunit altijd op het zwaarst belaste circuit afgestemd staat. Voor twee binnenunits is multi-split bijna altijd de slimste keuze; vanaf vier binnenunits weegt het rendementsverlies zwaarder en kunnen losse splits soms gunstiger uitpakken.

Nadelen van een mobiele airco

Mobiele airco's zijn aantrekkelijk in de winkel: geen installatie, geen boorgaten, en je kunt ze meenemen als je verhuist. In de praktijk vallen ze bijna altijd tegen.

• Lawaai: de compressor zit in dezelfde kast als de ventilator, in dezelfde kamer als jij. Veel modellen produceren 60 tot 65 dB — vergelijkbaar met een stevig gesprek pal naast je. Slapen erbij lukt nauwelijks.
• Slang naar buiten: de warme lucht moet via een dikke flexibele slang naar buiten. Dat gaat meestal via een kier in een raam of een raamdoorvoer. Daardoor zuigt de unit ook continu warme buitenlucht en vocht aan — een groot deel van zijn arbeid is dus voor niets.
• Lager rendement: SEER van een mobiele airco ligt vaak onder de 3,0, terwijl een goede split boven 7,0 zit. Dat betekent meer dan tweemaal zoveel stroom voor dezelfde koeling.
• Beperkte capaciteit: mobiele units boven 3 kW zijn zeldzaam en het effect is door het lekverlies nog kleiner.
• Condensbak legen: sommige modellen vragen dagelijks of wekelijks legen van een waterbak.

Voor een huurder die incidenteel een hete week wil overbruggen kan een mobiele airco prima zijn. Voor structureel comfort tijdens de zomer in een eigen woning is een vaste split vrijwel altijd de betere investering.

Regelgeving, verzekering en VvE

Voordat je een airco bestelt, controleer je drie dingen: gemeentelijke regels, opstalverzekering en (bij appartementen) het VvE-reglement.

Gemeente en vergunningen

Voor de meeste eengezinswoningen mag je vergunningsvrij een buitenunit plaatsen, mits hij aan de achter- of zijgevel hangt en niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Voor monumenten, woningen in een beschermd stads- of dorpsgezicht en units aan de voorgevel kan een omgevingsvergunning (Wabo) verplicht zijn. Vraag dit altijd vooraf bij je gemeente — een afgewezen vergunning achteraf betekent verwijderen op eigen kosten.

Opstalverzekering

Een vast geïnstalleerde airco geldt meestal als “onroerende installatie” en wordt automatisch meeverzekerd in een doorsnee opstalverzekering. Mobiele airco's vallen onder de inboedelverzekering. Geef bij grote investeringen (vanaf circa €4.000) wel even door bij je verzekeraar — sommige polissen vragen dat expliciet.

VvE en huurder

Woon je in een appartement, dan heb je vrijwel altijd toestemming nodig van de Vereniging van Eigenaren voor wijzigingen aan de gevel of het dak. Veel VvE's hebben een airco-protocol met eisen aan plaats, kleur en geluidsniveau. Als huurder vraag je toestemming aan je verhuurder; meestal wordt een buitenunit alleen toegestaan in combinatie met een sluitende afspraak over verwijdering bij einde huur.

Geluidsoverlast en wetgeving

Sinds 2021 geldt landelijk een geluidsnorm voor airco-buitenunits en warmtepompen. De grenswaarde op de gevel van de buurman is doorgaans 40 dB(A) overdag en 's nachts (in sommige gemeentes 45 dB op de erfgrens). Een matig stille unit produceert op de unit zelf zo'n 50 tot 60 dB; door afstand, gevelgeluid en plaatsing valt dat snel af tot een waarde die binnen de norm blijft — mits goed gemonteerd.

Praktische tips om burenruzie te voorkomen:

• Kies een unit met een geluidsniveau van bij voorkeur 50 dB of lager op de unit zelf (te vinden in het datasheet).
• Hang de buitenunit niet pal tegen de slaapkamergevel van de buren of recht tegenover een open raam.
• Gebruik trillingsdempers tussen de muurbeugel en de unit — dit voorkomt “dreuningen” via de gevel.
• Laat de installateur een geluidsberekening of voorlopige akoestische toets uitvoeren bij twijfel.
• Praat vóór installatie even met je directe buren. Een gewaarschuwde buurman is half tevreden.

Twijfel je over de exacte regels in jouw gemeente, vraag dan bij Bouw- en Woningtoezicht of raadpleeg het Bouwbesluit. We hebben de praktische gevolgen ook opgesomd in onze gids airco geluidsoverlast: regels en oplossingen.

Vergelijkingstabel: welk type per huistype

Tot slot een overzicht van wat we doorgaans aanraden, op basis van het type woning en het aantal te koelen ruimtes. Beschouw het als startpunt — een installateur kijkt mee naar isolatie, gevelopbouw en VvE-eisen.

Wil je weten wat installatie en onderhoud doorgaans kosten? Bekijk onze pagina's over airco installeren: de kosten en airco-onderhoud: tarieven en frequentie. En als je je airco ook wilt inzetten als verwarming, lees dan airco verwarmen.

Veelgestelde vragen